Η γεωπολιτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης, με την αγροτική παραγωγή να βρίσκεται σε κίνδυνο. Ένα αγαθό που συνήθως θεωρείται «αόρατο» για τον κόσμο, όπως τα λιπάσματα, έχει γίνει κεντρικό θέμα ανησυχίας, καθώς οι τιμές τους αυξάνονται και οι αλυσίδες εφοδιασμού πλήττονται από διεθνείς κρίσεις. Οι Βρυξέλλες αναζητούν επειγόντως λύσεις μέσω της δημιουργίας στρατηγικών αποθεμάτων και της ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προγραμματίζει να εξετάσει τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων λιπασμάτων και την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, καθώς η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ασκεί πιέσεις στον αγροτικό τομέα και απειλεί την Ευρώπη με αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων. Στο πλαίσιο αυτό, θα αξιολογηθούν εναλλακτικές λύσεις για τη διασφάλιση της επάρκειας σε βασικά λιπάσματα, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης των κρατών-μελών να διατηρούν αποθέματα και της πιθανής ενεργοποίησης ενός συστήματος κοινών προμηθειών.
Ο επίτροπος Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν, δήλωσε ότι «η επισιτιστική ασφάλεια ξεκινά με την ασφάλεια των λιπασμάτων» και τόνισε την ανάγκη για μεγαλύτερη παραγωγή στην Ευρώπη, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από άλλες χώρες. Πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, σχεδόν το ένα τρίτο των λιπασμάτων που διακινούνταν παγκοσμίως περνούσε από το Στενό του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά τις αλυσίδες εφοδιασμού ευάλωτες.
Οι τιμές των λιπασμάτων με βάση το άζωτο έχουν αυξηθεί κατά περίπου 70% σε σύγκριση με τον μέσο όρο του 2024, με το φυσικό αέριο να αντιπροσωπεύει έως και το 80% του κόστους παραγωγής τους. Παρά τις ανησυχίες, οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αναμένουν άμεσες επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων, αλλά προειδοποιούν ότι οι συνέπειες θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές μέχρι το τέλος του έτους.
Η πρόταση για στρατηγικά αποθέματα έρχεται σε μια εποχή που οι κυβερνήσεις αναγνωρίζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας, μετά από σοκ που προκλήθηκαν από την πανδημία και τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή. Κάποιες χώρες της βόρειας Ευρώπης ήδη διατηρούν γεωργικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης, ενώ η Σουηδία ανακοίνωσε σχέδια για αποθήκευση λιπασμάτων και σπόρων.
Επιπλέον, εξετάζονται τεχνικά μέτρα, όπως η χρήση χωνεμένου υπολείμματος από την παραγωγή βιοαερίου, πλούσιου σε θρεπτικά συστατικά. Οι αξιωματούχοι επιθυμούν να ελέγξουν το αυξανόμενο κόστος προτού επηρεάσει τον πληθωρισμό των τροφίμων, αποφεύγοντας επιπτώσεις παρόμοιες με αυτές που παρατηρήθηκαν μετά την ενεργειακή κρίση του 2022.