Καθώς τα Στενά του Ορμούζ γίνονται και πάλι σημείο αστάθειας για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα φιλόδοξο σχέδιο. Πρόκειται για τη δημιουργία νέου αγωγού που θα συνδέει τα πετρελαϊκά κοιτάσματα της Βασόρας στο Ιράκ με το τουρκικό λιμάνι Τσεϊχάν, μειώνοντας την εξάρτηση από το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα.
Την πρόταση κατέθεσε ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), Φατίχ Μπιρόλ, σε συνέντευξή του στην τουρκική εφημερίδα Hürriyet, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα έργο «εξαιρετικά ελκυστικό και στρατηγικής σημασίας» για το Ιράκ, την Τουρκία και την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Όπως σημείωσε, «τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή», εκφράζοντας την πεποίθηση ότι τόσο τα πολιτικά εμπόδια όσο και το ζήτημα της χρηματοδότησης μπορούν να ξεπεραστούν.
Η παρέμβαση του Μπιρόλ έρχεται σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν επανέφερε περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα, λιγότερο από 24 ώρες μετά την ανακοίνωση ότι το πέρασμα άνοιγε για εμπορικά πλοία. Η νέα ανατροπή οδήγησε ακόμη και δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου σε αλλαγή πορείας, μετά από προειδοποιήσεις ότι το πέρασμα είναι και πάλι κλειστό. Ο Μπιρόλ σχολίασε χαρακτηριστικά ότι «το βάζο έχει ήδη σπάσει και είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί», τονίζοντας ότι η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών αποτελεί πλέον αναγκαιότητα.
Το Ιράκ εξαρτάται σχεδόν πλήρως από το Ορμούζ για τις εξαγωγές πετρελαίου από το λιμάνι της Βασόρας, όπου βρίσκονται αποθέματα που εκτιμώνται σε περίπου 90 δισ. βαρέλια. Περίπου το 90% των εξαγωγών της χώρας διέρχεται από τον Περσικό Κόλπο, καθιστώντας την ανάγκη για εναλλακτικές διαδρομές ακόμη πιο επιτακτική.
Για την υλοποίηση του έργου απαιτείται πολιτική συμφωνία μεταξύ Άγκυρας και Βαγδάτης, κάτι που, σύμφωνα με τον Μπιρόλ, είναι εφικτό. Παράλληλα, η Ευρώπη θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση, λόγω του άμεσου ενδιαφέροντός της για την ασφάλεια των ενεργειακών προμηθειών. Η Τουρκία προωθεί ήδη σχέδια για την επέκταση υφιστάμενων αγωγών, όπως εκείνου που συνδέει το Τσεϊχάν με το Κιρκούκ, επιδιώκοντας τη δημιουργία ενός ευρύτερου εμπορικού διαδρόμου από το λιμάνι Φάου στη νότια Βασόρα έως τη Μεσόγειο.
Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα ενισχύει τις υποδομές μεταφορών σε συνεργασία με χώρες της περιοχής, όπως η Συρία και η Ιορδανία, με στόχο τη διαμόρφωση ενός συνεχούς δικτύου που θα συνδέει τη νότια Ευρώπη με τον Περσικό Κόλπο.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν ανατρέψει και άλλα φιλόδοξα σχέδια. Ο οικονομικός διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), που υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ, έχει ουσιαστικά «παγώσει» μετά τον πόλεμο Ισραήλ – Χαμάς. Με τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και τη γενικευμένη αστάθεια στην περιοχή, η ανάγκη για ασφαλείς και αξιόπιστες ενεργειακές διαδρομές επανέρχεται με ακόμη μεγαλύτερη ένταση – και ο αγωγός Βασόρα – Τσεϊχάν επανατοποθετείται ως ένα πιθανό στρατηγικό αντίβαρο στο Ορμούζ.