Ένα παράδοξο ερώτημα προκύπτει καθώς η παγκόσμια κοινότητα παρακολουθεί τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου στο Ιράν: μπορεί ένας τόσο οδυνηρός πόλεμος να οδηγήσει τελικά σε μια υγιέστερη οικονομική πραγματικότητα; Παρά την τρέχουσα απόγνωση και το τεράστιο ανθρώπινο κόστος, αυτή η ιστορική κρίση υποχρεώνει τον κόσμο να εγκαταλείψει παρωχημένες δομές. Αυτή η αναγκαστική «επανεκκίνηση» μέσω της καταστροφής ίσως αποτελέσει το εφαλτήριο για θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις, καθιστώντας το διεθνές σύστημα πιο θωρακισμένο απέναντι σε μελλοντικούς κλονισμούς.
Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο πόλεμος θα θωρακίσει και θα διαφοροποιήσει την αλυσίδα εφοδιασμού ενέργειας, εμποδίζοντας μια και μόνο υδάτινη οδό πλάτους 23 μιλίων από το να γίνει σημείο εγκλωβισμού για την παγκόσμια οικονομία και επιτρέποντας στο Ιράν να διακόψει τη λειτουργία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Όσο βαθύτερη είναι η οικονομική ύφεση, τόσο μεγαλύτερο είναι το κίνητρο για να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές, σημειώνει το CNN.
Ο ΟΠΕΚ, από τον οποίο έχουν ήδη αποχωρήσει τα Εμιράτα, ενδέχεται να συρρικνωθεί περαιτέρω ή να διαλυθεί, μειώνοντας ενδεχομένως τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Η αλυσίδα εφοδιασμού ενέργειας θα μπορούσε να γίνει πιο ισχυρή, με αγωγούς που θα παρακάμπτουν πλήρως το Ορμούζ. Ο κόσμος θα μπορούσε επίσης να επιταχύνει τη μετάβασή του σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μειώνοντας την παγκόσμια εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
Ο πόλεμος αποκάλυψε σημαντικά δομικά ελαττώματα στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού ενέργειας, ένα περίπλοκο και αλληλένδετο σύστημα που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην οικονομική ασφάλεια και τη λειτουργική οικονομία. Το γεγονός ότι το Ιράν θα μπορούσε τόσο εύκολα να διακόψει την πρόσβαση του κόσμου στο ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου με μερικές νάρκες και αυτοσχέδια μη επανδρωμένα αεροσκάφη, θα απαιτήσει σοβαρές αναθεωρήσεις και μόνιμες αλλαγές.
Το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι ότι η Μέση Ανατολή θα κατασκευάσει αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα διέρχονται μέσω της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ώστε να παρακάμπτουν πλήρως το στενό. «Οι χώρες δεν είναι ανόητες: πρόκειται να αναπτύξουν αγωγούς και να αυξήσουν μαζικά τη χωρητικότητά τους», δήλωσε ο Τζέι Χάτφιλντ της Infrastructure Capital Advisors. «Κανείς δεν πρόκειται να στοιχηματίσει ξανά ολόκληρο το μέλλον του στο Στενά του Ορμούζ. Θα πρόκειται για μία τεράστια θετική εξέλιξη». Αυτό θα σήμαινε ότι ο ενεργειακός εφοδιασμός θα μπορούσε να είναι πιο ασφαλής και φθηνότερος μακροπρόθεσμα, καθώς τα πλοία επιβαρύνονται με το υψηλό κόστος των ασφαλίστρων που συνοδεύει τη διέλευση από επικίνδυνες θαλάσσιες περιοχές.
«Συχνά απαιτούνται σοκ ή απροσδόκητα εξωγενή γεγονότα για να ενισχυθεί η πεποίθηση ότι τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν», δήλωσε ο Ρος Μέιφιλντ, στρατηγικός αναλυτής επενδύσεων στην εταιρεία Baird. Έχουμε δει τέτοιες μετατοπίσεις αρκετές φορές μόνο μέσα σε αυτή τη δεκαετία. Μετά την πανδημία, οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού της μεταποίησης κατέρρευσαν και στη συνέχεια ενισχύθηκαν σημαντικά. Ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη προμηθευόταν το φυσικό της αέριο. Οι δασμοί του Ντόναλντ Τραμπ οδήγησαν σε μαζικές μετατοπίσεις στην προμήθεια πρώτων υλών.
Η ανθεκτικότητα στην ενεργειακή αλυσίδα εφοδιασμού δεν θα μπορούσε να έρθει σε καλύτερη στιγμή: η παγκόσμια ζήτηση για ενέργεια έχει γίνει ακόρεστη. Οι εταιρείες τεχνολογίας κατασκευάζουν ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ο ΟΠΕΚ, ο κύριος ανταγωνιστής των Ηνωμένων Πολιτειών στα ορυκτά καύσιμα, έχει αρχίσει να κλονίζεται. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το δεύτερο μεγαλύτερο μέλος του ΟΠΕΚ σε παραγωγή πετρελαίου, δήλωσαν ότι θα αποχωρήσουν από το καρτέλ, αποδυναμώνοντας την ικανότητα του οργανισμού να επιβάλλει τις ποσοστώσεις παραγωγής που διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
«Η διαφοροποίηση της παραγωγής μακριά από τον ΟΠΕΚ αναμένεται να βελτιώσει την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και να βοηθήσει στη σταθεροποίηση των τιμών με την πάροδο του χρόνου», δήλωσε ο Ρομπ Θάμελ, ανώτερο διευθυντικό στέλεχος χαρτοφυλακίου στην Tortoise Capital. Η μετάβαση στην ηλιακή ενέργεια βρίσκεται επίσης σε πλήρη εξέλιξη σε πολλά μέρη του κόσμου λόγω του σοκ στις τιμές του πετρελαίου. Οι κινεζικές εξαγωγές προϊόντων «πράσινης» τεχνολογίας, μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων σημείωσαν ιστορικά ρεκόρ τον Μάρτιο, σύμφωνα με τη δεξαμενή σκέψης για την ενέργεια Ember.
Ωστόσο, δεν είναι όλες οι αλλαγές θετικές. Το ιρανικό καθεστώς θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο ριζοσπαστικοποιημένο και αποφασισμένο να βλάψει τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους. Εάν τα Στενά του Ορμούζ γίνουν λιγότερο κρίσιμα, το Ιράν και οι πληρεξούσιοί του θα μπορούσαν να απειλήσουν άλλους διαύλους και αγωγούς στο μέλλον, σημείωσε η Χέδερ Λονγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Navy Federal Credit Union. Η διάλυση του ΟΠΕΚ μπορεί να ακούγεται θετική, ωστόσο, ο οργανισμός παρήγαγε περισσότερο πετρέλαιο τους τελευταίους μήνες και η κατάργηση του καρτέλ μειώνει την πιθανότητα ο κόσμος να δράσει συντονισμένα κατά τη διάρκεια μιας μελλοντικής παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
Οι αλλαγές που προκύπτουν από τον απολογισμό του πολέμου με το Ιράν μπορεί να είναι πιο ευνοϊκές για κάποιους απ’ ό,τι για άλλους. Για παράδειγμα, μια στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αν η ζήτηση για πετρέλαιο μειωθεί μακροπρόθεσμα, οι τιμές του θα μπορούσαν να πέσουν κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, πλήττοντας τον κλάδο.