Η συζήτηση για τη φορολογική εναρμόνιση στην Ευρωπαϊκή Ένωση επανέρχεται δυναμικά, με επίκεντρο τη νέα οδηγία για τα προϊόντα καπνού. Ο Donato Raponi τονίζει ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο οι κανόνες που θεσπίζονται, αλλά κυρίως η αποτελεσματική και συνεπής εφαρμογή τους στην πράξη. Με σχεδόν 40 χρόνια εμπειρίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Ιταλός οικονομολόγος και Partner στην D. Raponi International Tax Consulting, μιλά στη «Ναυτεμπορική» για τα όρια της εναρμόνισης, τις προκλήσεις εφαρμογής των κανόνων και τους κινδύνους από μια φορολογική πολιτική που αγνοεί την πραγματική οικονομία.
Ο Raponi δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συζήτηση που διεξάγεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη φορολογία των καπνικών προϊόντων, με αφορμή τη σχετική οδηγία της Κομισιόν. «Η ΕΕ πρέπει να θέτει όρια – όχι να τα ρυθμίζει όλα», υπογραμμίζει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να λειτουργεί ως ένα πεδίο ίσων όρων ανταγωνισμού, θέτοντας τα βασικά όρια και παρεμβαίνοντας μόνο όταν υπάρχουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό ή προβλήματα στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Όπως εξηγεί, η πλήρης εναρμόνιση δεν είναι πάντα η λύση, καθώς τα κράτη-μέλη πρέπει να διατηρούν ευελιξία.
Η Κομισιόν φαίνεται να αναγνωρίζει την ανάγκη για λιγότερη γραφειοκρατία, ακόμη και για «διόρθωση» προηγούμενων παρεμβάσεων, ειδικά στο πεδίο της συμμόρφωσης. Ο Raponi, με προσωπική γνώση της ελληνικής πραγματικότητας, αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, κυρίως χάρη στην ψηφιοποίηση. «Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η ακόμη πιο συνεπής εφαρμογή των κανόνων στην καθημερινότητα», σημειώνει.
Στο ζήτημα της φορολόγησης καπνικών προϊόντων, ο Raponi ασκεί κριτική στην προσέγγιση που δεν διαφοροποιεί επαρκώς τη φορολογία μεταξύ παραδοσιακών και εναλλακτικών προϊόντων. «Αν δεν φορολογείς λιγότερο τα λιγότερο επιβλαβή προϊόντα, δεν δίνεις κίνητρο στους χρήστες να αλλάξουν», υπογραμμίζει, φέρνοντας ως παράδειγμα τη Σουηδία, όπου η διαφορετική φορολογική μεταχείριση συνέβαλε σε σημαντική μείωση των θανάτων που σχετίζονται με το κάπνισμα. Αντίθετα, η υπερφορολόγηση μπορεί να ενισχύσει την παράνομη αγορά και να οδηγήσει σε απώλεια εσόδων, όπως συμβαίνει στη Γαλλία, όπου πάνω από το 50% της αγοράς είναι πλέον παράνομο.
Ο Raponi τονίζει ότι το κλειδί για ένα αποτελεσματικό φορολογικό σύστημα είναι η απλότητα. «Η συμμόρφωση δεν είναι εθελοντική – είναι υποχρεωτική. Αλλά πρέπει να είναι εύκολη. Αν δεν είναι, οι πολίτες δεν συμμορφώνονται», σημειώνει. Η ψηφιοποίηση μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο, εφόσον χρησιμοποιείται για τη διευκόλυνση και όχι για την επιβάρυνση των επιχειρήσεων. Παρά τις αδυναμίες, το μήνυμά του για την Ελλάδα είναι θετικό: «Σε σύγκριση με πριν από 30 χρόνια, η πρόοδος είναι μεγάλη. Υπάρχουν λόγοι να είμαστε αισιόδοξοι». Το ζητούμενο παραμένει σαφές: λιγότερη γραφειοκρατία, μεγαλύτερη σταθερότητα και ένα κράτος που εφαρμόζει τους κανόνες με συνέπεια.